Dijital Günlük
Dijital laboratuvardan teknik derin dalışlar, deneyler ve öğrenilen dersler. Kod, sistemler ve yazılım inşa etme sanatını keşfetme.
Bir teknoloji projesinin teknik açıdan güçlü olması, kalkınma ajansı başvurusunda tek başına yeterli değildir. On yıllık yazılım, proje geliştirme ve kurumsal teknoloji çalışmalarında gördüğüm en yaygın sorun, başvuru sahiplerinin önce kullanmak istedikleri teknolojiyi seçip daha sonra bu teknolojiye uygun bir problem aramalarıdır.
Bir sabah şirketinizin adıyla açılmış sahte bir sosyal medya hesabının müşterilerinizden ödeme istediğini düşünün. Birkaç saat içinde sahte reklamlar yayınlanabilir, taklit ürünler satışa çıkarılabilir ve müşterilerin şikâyetleri doğrudan gerçek markanıza yönelmeye başlayabilir. Uzun yıllardır teknoloji, dijital risk ve kurumsal süreçler üzerine çalışan ekiplerde gördüğüm en önemli ihtiyaç, böyle bir olay ortaya çıktığında kimin ne yapacağının önceden bilinmesidir.
Bir bilişim sözleşmesinde “hizmet kesintisiz sunulacaktır” yazması ilk bakışta güven verici görünebilir. Fakat hangi hizmetin, hangi saatlerde, hangi ölçüm yöntemiyle ve hangi hata payıyla kesintisiz sayılacağı yazılmamışsa bu ifade uyuşmazlık anında beklenen korumayı sağlamayabilir. 10 yıllık uzmanlık perspektifiyle değerlendirildiğinde, İmzalanan Bilişim Anlaşmalarında Hizmet Seviyesi (SLA) Belirleme sürecinde en kritik konu yüksek oranlar yazmak değil, teknik beklentileri ölçülebilir ve uygulanabilir sözleşme mekanizmalarına dönüştürmektir.
Bir teşvik başvurusunun kabul edilmesi önemli bir başarıdır, fakat gerçek yönetim işi çoğu zaman kabul kararından sonra başlar. On yılı aşkın süredir yazılım projeleri, bütçeler ve teknik ekiplerle çalışırken en sık karşılaştığım sorun, teşvik dosyasının proje yönetiminden ayrı tutulması oldu. Bilişim Odaklı Bölgesel Teşviklerin Yönetimi ve Raporlanması doğru kurulmadığında onaylanmış bütçe bulunmasına rağmen harcamanın uygun sayılamaması, belgenin eksik kalması veya teknik çıktının mali kayıtla eşleştirilememesi mümkündür.
Şirket büyüdükçe işe alım kararları, terfiler, ücretler, tedarikçi ilişkileri, yöneticilerin takdir yetkisi ve çalışan şikâyetleri daha fazla kurumsal risk üretmeye başlar. Bu nedenle şirket tüzüğünde etik kodlar nasıl hazırlanır sorusu aslında daha geniş bir doküman mimarisi sorusudur. Şirket ana sözleşmesine fırsat eşitliği maddesi nasıl eklenir diye araştırırken bütün ayrıntılı İK süreçlerini esas sözleşmeye doldurmak yerine, hangi ilkelerin kurucu belge seviyesinde kalacağını ve hangi konuların ayrı politikalarla uygulanacağını ayırmak gerekir.
Bir kurumun yerel bir yazılımcıya ulaşması bugün eskisine göre çok daha kolay, fakat doğru geliştiriciyi gerçek bir kurumsal projede verimli hale getirmek hâlâ ciddi planlama gerektiriyor. On yıllık yazılım, ekip geliştirme ve topluluk deneyimimde en sık gördüğüm hata, iyi bir CV veya birkaç başarılı GitHub projesinin kurumsal projeye hazır olmakla aynı şey sanılmasıdır. Oysa Yerel Yazılımcı Havuzunun Kurumsal Projelere Entegrasyonu, yetenek keşfinden teknik doğrulamaya, güvenlik eğitiminden erişim yönetimine, mentoring sürecinden kod kalitesi ölçümüne kadar uzanan devamlı bir sistemdir.
Bir kurumun dışarıdan fikir toplaması kolaydır, asıl zor olan o fikrin kurum içinde gerçekten kullanılmasını sağlamaktır. On yıllık teknoloji, yazılım toplulukları ve kurumsal proje deneyimimde en sık gördüğüm sorunlardan biri, inovasyon programlarının etkinlik ve sunum seviyesinde kalmasıdır. Startup ile görüşülür, hackathon düzenlenir, çalışanlardan öneri alınır fakat satın alma, hukuk, ürün ve bütçe süreçleri aynı şekilde devam ettiği için fikirler uygulamaya geçemez.
Bir startup'ın güçlü bir teknoloji geliştirmesi, büyük bir şirketin de ciddi bütçeye ve müşteri ağına sahip olması tek başına başarılı iş birliği için yeterli değildir. Asıl mesele iki tarafın farklı hızlarını, beklentilerini, satın alma alışkanlıklarını ve risk yaklaşımlarını ortak bir çalışma modelinde buluşturabilmektir. 10 yıllık uzmanlık perspektifiyle baktığımda, kurumsal şirket ile startup arasındaki ilişkilerin en sık ürün kalitesinden değil, yanlış iş birliği modeli seçildiği için zorlandığını görüyorum.
İyi bir yazılım fikrinin başarısız olmasının nedeni her zaman teknik eksik değildir. On yılı aşkın süredir yazılım, proje geliştirme ve teknoloji ekipleriyle çalışırken aynı tabloyu birçok kez gördüm: Ekip ürünü geliştirebiliyor, müşterisini bulabiliyor, hatta ihracat fırsatı yakalayabiliyor; fakat finansman takvimi ile proje takvimi birbirini tutmadığı için büyüme yavaşlıyor.
Bir şehirde teknoloji ekosistemi oluşturmak için önce o şehirdeki insanların birbirini bulmasını sağlamak gerekir. Yazılımcı şirketten, girişimci teknik yetenekten, üniversite gerçek problemden ve yerel işletme çözüm üretebilecek ekiplerden habersizse mevcut kapasite ekonomik değere dönüşmez. Teknokent dışında yerel teknoloji ekosistemi nasıl kurulur sorusunun ilk cevabı bu görünmez bağlantıları görünür hale getirmektir.
Yazılım projelerinde sorunların önemli bir bölümü kod yazılırken değil, daha ilk imza atılırken başlar. “Sistem yapılacak”, “gerekli entegrasyonlar sağlanacak” veya “müşteri taleplerine göre revizyon yapılacak” gibi açık sınırı olmayan ifadeler aylar sonra ciddi süre, ücret ve fikri mülkiyet tartışmalarına dönüşebilir. On yıllık yazılım, proje ve teknoloji ekibi deneyimimde en sağlıklı projelerin ortak özelliğinin yalnız iyi teknik ekip değil, iyi tanımlanmış kapsam ve karar mekanizması olduğunu gördüm.
Bir yazılım ekibine masa vermek kolaydır, doğru ekibe doğru çalışma alanını doğru süreyle tahsis etmek ise ciddi bir yönetişim işidir. On yılı aşan teknoloji topluluğu, ekip koordinasyonu ve yazılım proje deneyiminde gördüğüm en temel sorun, fiziksel alan tahsisinin yalnızca “boş masa var mı?” sorusuna indirgenmesidir. Oysa iyi tasarlanmış bir coworking modeli teknik üretimi, ekip devamlılığını, topluluk katkısını ve yerel teknoloji ekosistemine verilen değeri birlikte değerlendirmelidir.
Bir bölgenin yazılım ihracatını büyütmek için yalnızca daha fazla yazılımcı yetiştirmek yeterli değildir. Yetenek, şirket, müşteri, satış kanalı, finansman ve uluslararası iş geliştirme aynı sistem içinde buluşmalıdır. 10 yıllık uzmanlık perspektifiyle baktığımda, bölgesel teknoloji ekosistemlerinde en büyük kırılmanın teknik kapasiteden çok ticari bağlantı ve birlikte hareket etme kültüründe yaşandığını görüyorum.
Bir kurumun bilişim altyapısında kullandığı ürünlerin nerede geliştirildiği, verinin nerede tutulduğu ve sistemin başka bir platforma ne kadar kolay taşınabildiği artık yalnızca teknik ekiplerin konusu değildir. On yılı aşan kurumsal yazılım ve altyapı çalışmalarında gördüğüm en önemli noktalardan biri şudur: Yerelleştirme, yabancı bir ürünü çıkarıp yerine yerli bir ürün koymaktan çok daha geniş bir dönüşümdür.
Diyarbakır’da yazılım ekosistemini büyütmek için yalnızca daha fazla eğitim düzenlemek yeterli değildir. Öğrencinin öğrendiği bilgiyi gerçek projede kullanması, şirketlerden teknik geri bildirim alması, topluluk içinde mentorlarla çalışması ve sonunda istihdama geçebilmesi gerekir. On yıllık yazılım, topluluk ve proje geliştirme deneyimimde en sık gördüğüm sorun, eğitim ile gerçek iş dünyası arasında kopukluk olmasıdır. Bu rehberde üniversite, sanayi ve teknoloji topluluklarının birlikte nasıl sürdürülebilir bir yetenek hattı kurabileceğini, açık kaynak projelerin bu modelde nasıl kullanılabileceğini ve Kooperatif Modelinde Açık Kaynak Geliştirme Faaliyetleri yaklaşımının ortak üretime nasıl destek verebileceğini adım adım ele alacağım.
Bir şehirde yazılım ekosistemini büyütmek yalnızca daha fazla eğitim düzenlemekle mümkün değildir. Asıl fark, üniversitede öğrenilen bilgiyi gerçek projelerle, iş dünyasının ihtiyaçlarıyla ve sürekli üreten bir teknik topluluk kültürüyle buluşturabilmekten gelir. Kooperatif Modelinde Açık Kaynak Geliştirme Faaliyetleri bu noktada önemli bir çalışma biçimi sunar çünkü geliştiricileri yalnızca eğitim alan kişiler olmaktan çıkarıp ortak üretim yapan, sorumluluk paylaşan ve sürdürülebilir projeler geliştiren katılımcılara dönüştürebilir.
Bir teknoloji şirketinin en değerli varlığı bazen binası, donanımı veya banka hesabı değil, ekibinin yıllar içinde ürettiği kod, teknik bilgi, ürün mimarisi ve markadır. Buna rağmen birçok kurum fikri mülkiyet konusunu ancak yatırım görüşmesi, çalışan ayrılığı, kaynak kod sızıntısı veya hukuki uyuşmazlık ortaya çıktığında gündemine alıyor.
Bir şehrin kaç kilometre fiber altyapıya sahip olduğunu bilmek önemlidir, ancak tek başına o şehrin dijital olarak gelişmiş olduğunu göstermez. Aynı şehirde güçlü internet altyapısı bulunabilir fakat yazılımcı sayısı düşük, işletmelerin bulut kullanımı sınırlı, açık veri ekosistemi zayıf ve teknoloji girişimlerinin ilk müşteriye erişimi zor olabilir. On yıllık teknoloji, yazılım ve yerel ekosistem çalışmaları deneyimimde en sık gördüğüm hata, dijital kalkınmayı birkaç altyapı veya e-belediye göstergesine indirgemek oldu.
18 / 200 makale gösteriliyor